Home > Nieuws en Agenda > Nieuwsarchief > Beter begrip van transportmechanisme in cilia
Nieuwsarchief
23-02-2017

Beter begrip van transportmechanisme in cilia

De transporteiwitten in trilharen (cilia) van levende organismen bewegen anders dan gedacht. Deze nieuwe kennis kan bijdragen aan de kennis over ziekten als cystenieren of het Bardet-Biedl-syndroom.

Een groep VU-natuurkundigen, onder leiding van hoogleraar Natuurkunde van Levende Systemen Erwin Peterman, publiceerde dit in het artikel ‘Ensemble and single-molecule dynamics of IFT dynein in Caenorhabditis elegans cilia’ in Nature Communications.

Het onderzoek gaat over moleculair transport binnen trilhaartjes (cilia). Bijna elke cel in het menselijk lichaam heeft een trilhaar en dit hele dunne uitsteeksel functioneert als een soort antenne of sensor om signalen van de omgeving op te vangen (licht, mechanische signalen, chemicaliën, enz.). Het helpt bijvoorbeeld met lichtdetectie in de ogen of de detectie van flow in de nieren. Als cilia niet goed functioneren ontstaan er ziektebeelden genoemd ciliopathieën, bijvoorbeeld cystenieren (PKD, Polycystic Kidney Disease) of het Bardet-Biedl-syndroom (BBS).

Motoreiwitten
Trilharen worden onderhouden door een transportmechanisme genoemd IFT (intraflagellar transport) waarin transporteiwitten (motoreiwitten) belangrijke cellulaire stoffen heen en weer vervoeren. “Wij hebben gekeken naar hoe één van deze eiwitten dat doet op het niveau van een enkel eiwit. Dit is voor zover wij weten nooit eerder op dit niveau gedaan in een levend organisme, in dit geval een worm”, vertelt promovenda Jona Mijalkovic, de eerste auteur van het artikel.

Door zo diep in te zoomen op dit eiwit hebben de natuurkundigen in detail naar de onderliggende dynamica ervan kunnen kijken en nieuw gedrag gezien dat niet eerder bekend was. Mijalkovic: “Er werd altijd gedacht dat dit eiwit alleen naar voren gaat, maar wij hebben ontdekt dat het ook pauzeert, draait en diffunderende bewegingen maakt. Al deze individuele bewegingen zorgen er uiteindelijk voor dat dit eiwit op een bepaalde manier in de trilhaar verdeeld is, om zo transport uit te kunnen voeren. Binnen de natuurkunde is dit onderzoek bijzonder, omdat het erg moeilijk is om in een levend organisme te kunnen kijken op dit gedetailleerde niveau.”

© Copyright Vrije Universiteit Amsterdam

spamfuik@vu.nl